حفظ همبستگی ایجادشده و تلاش برای ارتقای مشارکت
گروه سیاسی| پس از انتشار خبر سانحه برای رئیسجمهور شهید، موجی از همبستگی و همدلی در جامعه شکل گرفت که کمنظیر بود. در روزهای پس از آن و با برگزاری پرشکوه مراسمات شهدای خدمت در شهرها و استانهای مختلف، ذکر خاطرات، اوصاف و خدمات شهید رئیسی، شهید امیرعبداللهیان و دیگر شهدای این سانحه به شکل گستردهای از سوی چهرههای طیفهای سیاسی مختلف، در رسانهها تکرار شد. فضای شکلگرفته کنونی در کشور نیازمند مراقبت و حفاظت جدی از سوی سیاسیون و رسانههاست و این مسئله بهطور خاص از وظایف نامزدهای انتخابات بعدی ریاستجمهوری نیز هست.
با اعلام شورای نگهبان و مسئولان دولتی مبنی بر تسریع در آغاز فرایند انتخابات و ضرورت تشکیل دولت جدید ظرف ۵٠ روز، طبق قانون اساسی، گمانهها حول کاندیداهای احتمالی و رایزنی احزاب و جریانها برای معرفی گزینههای خود افزایش یافته است. چهرههایی که از آنان بهعنوان کاندیداهای بالقوه انتخابات ریاستجمهوری نام میبرند از طیفهای موسوم به اصلاحطلب، اعتدالگرا و اصولگرا هستند. در روزهای اخیر در رسانهها از چهرههای نام آشنایی چون: پرویز فتاح، سعید جلیلی، مسعود پزشکیان، علی لاریجانی، حسین دهقان، محمود احمدینژاد، سعید محمد، محمدباقر قالیباف، محمدرضا عارف، اسحاق جهانگیری، علیرضا زاکانی، عبدالناصر همتی، محمد مخبر و... بهعنوان کاندیداهای احتمالی نام بردهاند.
تنوع چهرههای سیاسی که بهعنوان نامزد ریاستجمهوری از آنان نام برده میشود، ظرفیت نخبگانی کشور برای عبور از موقعیت کنونی را نشان میدهد. از سوی دیگر، مطابق برخی شنیدهها از نزدیکان چهرههایی چون جلیلی و لاریجانی، کاندیداتوری آنان جدیتر از سایرین بهنظر میرسد. سه روز تا آغاز ثبتنام کاندیداها برای انتخابات ریاستجمهوری باقی مانده است و رایزنی احزاب و جریانها با چهرهها و ائتلافهای پیدا و پنهان سیاسی، در نهایت تعیینکننده حضور یا عدمحضور افراد در انتخابات است.
فارغ از اینکه چه کسانی کاندیدا و احراز صلاحیت خواهند شد، از هماکنون دو وظیفه کلی بر عهده آنان خواهد بود؛ نخست حفظ همدلی و همبستگی کنونی در جامعه و دوم تلاش برای رقابت سالم و ارتقای مشارکت.
همانگونه که در ابتدای این نوشتار ذکر شد، در ضرورت حفظ همدلی و همبستگی جامعه تردیدی وجود ندارد. در شرایط غم و اندوه پس از شهادت رئیسجمهوری و دغدغهمندی مردم برای وضعیت آینده کشور، هرگونه حرکت و فعالیتی از سوی خود چهرههای سیاسی و اطرافیان، منتسبان و رسانههای نزدیک به آنان که تضعیفکننده همدلی شکلگرفته در جامعه باشد، مذموم و محکوم است. اندک حاشیهسازیهای برخی صفحات و کانالهای مجازی منتسب به جریانات منتقد دولت در روزهای اخیر، باید از سوی خود این جریانات نقد شود و با تذکر درون طیفی خود آنان تکرار نشود. ایجاد شائبه و گمانهزنیهای شاذ و عجیب درباره علل و جزئیات سانحه سقوط بالگرد رئیسجمهور، تشکیک در تلاشها و خدمات دولت سیزدهم به بهانه برخی مشکلات، متر و اندازه گرفتن طول مراسمات تشییع! یا موارد دیگری از این دست، از سوی هر گروه و جریانی باشد، جز تضعیف همدلی و همبستگی شکلگرفته در جامعه و افزایش بداخلاقی و کدورتهای سیاسی، خاصیتی ندارد و تقصیر آن متوجه اینگونه طیفهاست.
در مورد مسئله رقابت سالم و تلاش برای ارتقای مشارکت نیز باید گفت، در برخی ادوار انتخابات ریاستجمهوری، فضای رقابت، سرشار از تخریب، برچسبزنی، دوقطبیسازیهای مضر و ویرانگر و رو در رو قراردادن اقشار مختلف مردم بود و فضای رقابت فضای سالمی نبود. البته در دوره اخیر انتخابات ریاستجمهوری به سبب اخلاقمداری رئیسجمهور شهید و تلاش وی برای رقابت سالم و پرهیز شدید او از دوقطبیسازیهای مضر و جدالهای لفظی بیحاصل، حواشی انتخابات بسیار کمتر بود. هر چند شهید رئیسی در دوره دوازدهم نیز پاسخ بسیاری از تخریبها و حواشی را نداد و رویکرد سیاسی تازهای در کشور باب کرد. با توجه به تجربه رقابت شهید رئیسی و شرایط خاص کشور در مقطع کنونی، دامن زدن نامزدها به درگیری، برچسبزنی، جدالهای لفظی، اتهامزنی به یکدیگر و یا زیر سؤال بردن دولت کنونی، نتیجهای جز گسترش ناامیدی در جامعه و کاهش انگیزه مردم برای مشارکت نخواهد داشت. و به عکس، برنامهمحوری، رعایت اخلاق، ارائه راهکارهای حسابشده و دقیق برای حل مشکلات، طرح وعدههای معقول و قابل اجرا و تأکید نامزدها بر ادامه خدمات دولت سیزدهم، تلاش شبانهروزی و رویکرد خستگیناپذیر و مردمی شهید رئیسی و پیگیری برخی وعدههای در حال انجام وی، در افزایش مشارکت انتخاباتی تأثیر بالایی خواهد داشت.
در شرایط کنونی فرصت بسیار مناسبی برای اصلاح فرهنگ سیاسی و فضای انتخاباتی کشور بهوجود آمده است. فرهنگ سیاسی که رئیسجمهور شهید با رقابت اخلاقمدارانه خود در ادوار پیشین، تلاش بسیاری برای اصلاح آن به خرج داد. احیای جنگ و جدالهای برخی ادوار گذشته انتخابات و دوقطبیسازیهای مهلک پیشین هیچ سودی به حال کشور ندارد، بلکه عقبگردی برای جریانها خواهد بود که به منافع ملی ضربه خواهد زد. امید که نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری این موارد را در رقابت خود لحاظ کنند.